ОҚУШЫЛАРДЫҢ СЫНИ ОЙЛАУ ДАҒДЫЛАРЫН БОЛЖАУ ҮШІН МАШИНАЛЫҚ ОҚЫТУ МОДЕЛЬДЕРІН ЗЕРТТЕУ

Бұл мақалада академиялық және мінез-құлық деректеріне негізделген оқушылардың сыни ойлау дағдыларын болжау үшін машиналық оқыту әдістерін қолдану мүмкіндігі қарастырылады. Сыни ойлау қазіргі заманғы білім беруде маңызды дағды ретінде кеңінен танылғанымен, оны тікелей бағалау қиын болып қала береді. Зерттеудің мақсаты – сыни ойлаудың дамуы мен академиялық жетістіктер, сыныптан тыс ісшараларға қатысу және курс таңдау сияқты өлшенетін факторлар арасындағы байланысты анықтау. Негізгі сипаттамаларды алу үшін 500 анонимді студент профилінен тұратын деректер жиынтығы жиналып, өңделді. Стандартты өнімділік көрсеткіштерін қолдана отырып, үш модель әзірленді және бағаланды: сызықтық регрессия, шешім ағашы және кездейсоқ орман регрессоры. Кездейсоқ орман моделі жоғары болжамдық өнімділікті көрсетті, шешім ағашы үшін 0,65 және сызықтық регрессия үшін 0,37 салыстырғанда R² мәні 0,84 болды. Зерттеу нәтижелері оқушылардың академиялық жетістіктері, курс таңдауы және сыныптан тыс іс-әрекет деңгейі олардың сыни ойлау қабілеттері туралы құнды түсінік беретінін көрсетеді. Жалпы алғанда, нәтижелер когнитивтік дағдыларды жанама бағалауға арналған деректерге негізделген тәсілдердің тиімділігін растайды, бұл оқу бағдарламасын әзірлеу, ерте араласу бастамалары және білім беру саясатын жоспарлау үшін практикалық салдарға ие. Оңай қолжетімді білім беру деректерін пайдалану арқылы бұл тәсіл оқыту аналитикасы саласында масштабталатын, объективті және жекелендірілген бағалау әдістерін әзірлеуге ықпал етеді.

1. Paul, R., and L. Elder. The Miniature Guide to Critical Thinking Concepts and Tools (Foundation for Critical Thinking, 2008).

2. Liu, O., R. Frankel, and M. Roohr. Assessing Critical Thinking in Higher Education: Current State and Directions for Next-Generation Assessment. ETS Research Report Series (2014).

3. Romero, C., and S. Ventura. Educational Data Mining: A Review of the State of the Art. IEEE Transactions on Systems, Man, and Cybernetics, Part C (Applications and Reviews), 40 (6), 601–618 (2010). https://doi.org/10.1109/TSMCC.2010.2053532

4. Luo, Z., J. Mai, C. Feng, D. Kong, J. Liu, Y. Ding, B. Qi, and Z. Zhu. A Method for Prediction and Analysis of Student Performance That Combines Multi-Dimensional Features of Time and Space. Mathematics, 12 (22), 3597 (2024). https://doi.org/10.3390/math12223597

5. Devi, K., and S. Ratnoo. Predicting student dropouts using random forest. Journal of Statistics and Management Systems, 25, 1579–1590 (2022).

6. Behar-Horenstein, L. S., and L. Niu. Teaching critical thinking skills in higher education: A review of the literature. Journal of College Teaching & Learning (TLC), 8 (2) (2011).

7. Evens, M., A. Verburgh, and J. Elen. Critical thinking in college freshmen: The impact of secondary and higher education. International Journal of Higher Education, 2 (3), 139–151 (2013).

8. Gibson, C. Critical thinking: Implications for instruction. (1995).

9. Yousef, W. An assessment of critical thinking in the Middle East: Evaluating the effectiveness of special courses interventions. PLOS ONE, 16 (12), e0262088 (2021).

10. Condon, C., and R. Valverde. Increasing critical thinking in web-based graduate management courses. Journal of Information Technology Education: Research, 13, 177–191 (2014).

11. Terenzini, P.T., et al. Influences affecting the development of students’ critical thinking skills. Research in Higher Education, 36 (1), 23–39 (1995).

12. Ennis, R. Critical thinking across the curriculum: The Wisdom CTAC Program. Inquiry: Critical Thinking Across the Disciplines, 28 (2), 25–45 (2013).

13. Niu, L., L.S. Behar-Horenstein, and C.W. Garvan. Do instructional interventions influence college students’ critical thinking skills? A meta-analysis. Educational Research Review, 9, 114–128 (2013).

14. D’Alessio, F. A., B. E. Avolio, and V. Charles. Studying the impact of critical thinking on the academic performance of executive MBA students. Thinking Skills and Creativity, 31, 275–283 (2019).

15. Wolcott, S. K., et al. Critical thought on critical thinking research. Journal of Accounting Education, 20 (2), 85–103 (2002).

16. Kalelioğlu, F., and Y. Gülbahar. The effect of instructional techniques on critical thinking and critical thinking dispositions in online discussion. Journal of Educational Technology & Society, 17 (1), 248–258 (2014).

17. Howard, L.W., T.L.-P. Tang, and M. J. Austin. Teaching critical thinking skills: Ability, motivation, intervention, and the Pygmalion effect. Journal of Business Ethics, 128, 133–147 (2015).

18. Yuan, H., B. A. Williams, and L. Fan. A systematic review of selected evidence on developing nursing students’ critical thinking through problem-based learning. Nurse Education Today, 28 (6), 657–663 (2008).

19. Pitt, V., et al. The influence of critical thinking skills on performance and progression in a pre-registration nursing program. Nurse Education Today, 35 (1), 125–131 (2015).

20. Chukwuyenum, A.N. Impact of critical thinking on performance in mathematics among senior secondary school students in Lagos State. IOSR Journal of Research & Method in Education, 3 (5), 18–25 (2013).

21. Temel, H. The effect of critical thinking course carry out with distance education on critical thinking skills and dispositions. International Journal of Psychology and Educational Studies, 9 (3), 792–808 (2022).

22. Korkmaz, O., and U. Karakus. The impact of blended learning model on student attitudes towards geography course and their critical thinking dispositions and levels. Turkish Online Journal of Educational Technology-TOJET, 8 (4), 51–63 (2009).

23. Loes, C., E. Pascarella, and P. Umbach. Effects of diversity experiences on critical thinking skills: Who benefits? The Journal of Higher Education, 83 (1), 1–25 (2012).

24. Ernst, J., and M. Monroe. The effects of environment-based education on students’ critical thinking skills and disposition toward critical thinking. Environmental Education Research, 10 (4), 507–522 (2004).

25. Plummer, K.J., et al. Enhancing critical thinking skills through decision-based learning. Innovative Higher Education, 47 (4), 711–734 (2022).

26. Ennis, R.H. Critical thinking assessment. Theory Into Practice, 32 (3), 179–186 (1993). https://doi.org/10.1080/00405849309543594

27. Eccles, J.S., and B.L. Barber. Student council, volunteering, basketball, or marching band: What kind of extracurricular involvement matters? Journal of Adolescent Research, 14 (1), 10–43 (1999). https://doi.org/10.1177/0743558499141003