ЖАҺАНДЫҚ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ИНТЕГРАЦИЯ ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ҰЙЫМДЫҚ БӘСЕКЕГЕ ҚАБІЛЕТТІЛІКТІ БАСҚАРУ

Бұл зерттеу жаһандық экономикалық интеграция жағдайындағы дамушы нарықтардағы ұйымдардың бәсекеге қабілеттілігін қарастырады. Зерттеуде үш негізгі драйвердің өзара әрекеттесуіне ерекше назар аударылады: цифрлық трансформация, жаһандық құн тізбегіне (GVC) қатысу және стратегиялық икемділік. Логистика, өндіріс, агробизнес және энергетика секторларындағы жоғары буынның 435 менеджері арасында сандық кросс-секциялық сауалнама жүргізілді. SPSS және R бағдарламаларын қолдана отырып, зерттеуде фирма деңгейіндегі динамиканы талдау үшін ресурстық көзқарас (RBV) пен динамикалық қабілеттер теориясына негізделген регрессиялық және медиациялық модельдер пайдаланылды. Нәтижелер цифрлық жетілу мен инновациялық әлеуеттің ұйымдардың бәсекеге қабілеттілігін айтарлықтай арттыратынын көрсетеді. Стратегиялық икемділік халықаралық интеграцияны ұйым қызметінің нәтижелерін жақсартуға бағыттайтын негізгі делдал фактор ретінде әрекет етеді. Жаһандық құн тізбектеріне терең енген және цифрлық жеткізу тізбектерін қолданатын фирмалар экспорттық нәтижелердің және активтер рентабельділігінің (ROA) жоғары өсімін көрсетті. Зерттеу нәтижелері дамушы экономикалардағы менеджерлер үшін цифрлық дайындық пен стратегиялық икемділікке басымдық беру қажеттігін айқындайды. Бұл қабілеттер жаһандық интеграцияның мүмкіндіктерін тиімді пайдаланудың маңызды алғышарттары болып табылады; оларға жеткілікті инвестиция салмау ұйымдардың бәсекелестік артықшылығын жоғалту қаупін арттырады. Алдыңғы макроэкономикалық зерттеулерден айырмашылығы, бұл жұмыс басқарушылық стратегиялардың интеграция тереңдігімен қалай өзара әрекеттесетінін көрсететін фирма деңгейіндегі эмпирикалық дәлелдерді ұсынады.

1. Arenkov, I., Fainshmidt, S., Pezeshkan, A. Organizational agility and performance in turbulent environments. Journal of Business Research, 135, 483–495 (2021).

2. Buckley, P.J. The theory of the multinational enterprise: Past, present and future. Journal of World Business, 55(4) (2020).

3. Contractor, F.J. Global value chains and international business. Journal of International Business Studies, 53(3) (2022).

4. De Marchi, V., Giuliani, E., Rabellotti, R. Do global value chains enhance innovation? Research Policy, 49(8) (2020).

5. Deloitte. Digital supply networks in emerging markets. Deloitte Report (2021).

6. Ferasso, M., Takahashi, A., Bolis, I. Digital transformation for sustainable performance. Technological Forecasting & Social Change, 176 (2022).

7. Gereffi, G. Global value chains in the post-pandemic world. Journal of International Business Policy, 3 (2020).

8. Jin, B., Hurd, T. Innovation and competitiveness in emerging markets. International Business Review, 31(1) (2021).

9. Hitt, M., Ireland, R., Hoskisson, R. Strategic Management: Competitiveness and Globalization. Boston: Cengage (2021).

10. Teece, D.J. Fundamental issues in strategy: Time to reassess? Research Policy, 49(6), 104085 (2020). https://doi.org/10.1016/j.respol.2020.104085

11. Barney, J.B. Resource-based theory in the digital era: Sustaining competitive advantage through data and capabilities. Journal of Management, 47(7), 1795–1820 (2021). https://doi.org/10.1177/0149206321993577

12. Ivanov, D., Dolgui, A., Sokolov, B. Viability of intertwined supply networks: Extending the supply chain resilience perspective to the digital supply chain. International Journal of Production Research, 58(10), 2904–2915 (2020). https://doi.org/10.1080/00207543.2020.1750727

13. Queiroz, M.M., Ivanov, D., Dolgui, A., Fosso Wamba, S. Digital supply chain management in the COVID-19 era: The role of digital maturity and resilience. International Journal of Information Management, 57, 102282 (2021). https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2020.102282

14. Srai, J.S., Lorentz, H. Developing design principles for the digital supply chain. Supply Chain Management: An International Journal, 27(4), 483–498 (2022). https://doi.org/10.1108/SCM-04-2021-0193

15. Kano, L., Oh, C. Global value chains and firm performance. Journal of International Management, 26(2) (2020).

16. Ketchen, D., Craighead, C. Supply chain resilience in emerging markets. Journal of Supply Chain Management, 57(1) (2021).

17. KPMG. Digital competitiveness in Asia. KPMG Report (2022).

18. Narula, R. Multinational firms and integration pressures. Journal of World Business, 56(3) (2021).

19. OECD. Global Value Chains and Digital Transformation. Paris: OECD Publishing (2023).

20. Porter, M.E., Heppelmann, J. Smart connected operations. Harvard Business Review (2021).

21. Doz, Y.L., Kosonen, M. Embedding strategic agility: A leadership agenda for accelerating business model renewal. Strategic Management Journal, 41(3), 553–565 (2020). https://doi.org/10.1002/smj.3116

22. Khan, S.A.R., Zhang, Y., Zhou, Y. Strategic agility and digital transformation in export-oriented firms. Technological Forecasting and Social Change, 174, 121252 (2022). https://doi.org/10.1016/j.techfore.2021.121252

23. Cavallo, A., Ghezzi, A., Rocco, E. Innovation capabilities and export performance in emerging markets: The role of digital transformation. Journal of Business Research, 157, 113543 (2023). https://doi. org/10.1016/j.jbusres.2022.113543

24. Schiavone, F., Del Giudice, M., Ruiz-Alba, J. Digital transformation and firm performance. Journal of Business Research, 129 (2021).