ГРИНФИЛД ИНФРАҚҰРЫЛЫМДЫҚ ЖОБАЛАРДАҒЫ ИНВЕСТИЦИЯ КӨЛЕМІНІҢ ЖОБАЛЫҚ ДЕҢГЕЙДЕГІ ДЕТЕРМИНАНТТАРЫ

Бұл зерттеу гринфилд инфрақұрылымдық жобалардағы жоба сипаттамалары мен инвестиция көлемі арасындағы байланысты талдауға бағытталған. Қолданыстағы тікелей шетелдік инвестициялар жөніндегі зерттеулер негізінен макроэкономикалық факторларға назар аударса, жобаға тән сипаттамалардың рөлі жеткілікті деңгейде зерттелмеген. Зерттеуде Дүниежүзілік банктің Private Participation in Infrastructure (PPI) дерекқорынан алынған 131 инфрақұрылымдық жоба негізінде көптік сызықтық регрессия әдісі қолданылады. Талдау барысында физикалық активтер, жоба қуаттылығы, бәсекелестік шарттары, қаржыландыру құрылымы және елдік факторлардың инвестиция көлеміне әсері бағаланады. Нәтижелер физикалық активтердің инвестиция көлеміне оң және статистикалық маңызды әсер ететінін көрсетеді, бұл инфрақұрылымдық жобалардың капитал сыйымдылығын растайды. Ал жоба қуаттылығы кері бағыттағы маңызды байланыс көрсетеді, бұл ауқым тиімділігі немесе өнімділіктің артуымен түсіндірілуі мүмкін. Қалған айнымалылар, соның ішінде бәсекелестік деңгейі, қаржылық құрылым және елдік факторлар статистикалық маңызды әсер көрсетпейді. Зерттеу нәтижелері гринфилд жобалардағы инвестициялар көбіне сыртқы жағдайларға емес, жобаның ішкі құрылымына тәуелді екенін көрсетеді. Бұл макроэкономикалық факторлардан гөрі жобалық деңгейдегі талдаудың маңыздылығын арттырады. Практикалық тұрғыдан алғанда, нәтижелер мемлекеттік органдар мен инвесторларға инвестиция тартуда макроэкономикалық жағдайларға ғана емес, жобаның техникалық құрылымы мен сапасына басымдық беру қажеттігін көрсетеді.

1. Harms, P., Méon, P.-G. Good and useless FDI. Review of International Economics, 26(1), 37–59 (2018). https://doi.org/10.1111/roie.12302

2. Kumar, A., Srivastava, V., Tabash, M.I. Infrastructure project finance: a systematic literature review and directions for future research. Qualitative Research in Financial Markets, 13(3), 295–327 (2021). https://doi.org/10.1108/QRFM-07-2020-0130

3. De Marco, A., Rosso, M., Narbaev, T. Nonlinear cost estimates at completion adjusted with risk contingency. Journal of Modern Project Management, 4(2), 24–33 (2016). https://doi.org/10.19255/JMPM01102

4. Amendolagine, V., Crescenzi, R., Rabellotti, R. The geography of acquisitions and greenfield investments: Firm heterogeneity and regional institutional conditions. Journal of Regional Science, 64(3), 1–30 (2024). https://doi.org/10.1111/jors.12705

5. Alon, I., Bretas, V.P.G., Sclip, A., Paltrinieri, A. Greenfield FDI attractiveness index: A machine learning approach. Multinational Business Review, 30(4), 620–642 (2022). https://doi.org/10.1108/MBR-11-2020-0155

6. Antonietti, R., Cainelli, G., Lupi, C. Foreign direct investment and institutional quality: Evidence from emerging economies. Review of World Economics, 159, 421–445 (2023). https://doi.org/10.1007/s10290022-00473-7

7. Busse, M., Hefeker, C. Political risk, institutions and foreign direct investment. European Journal of Political Economy, 23(2), 397–415 (2007). https://doi.org/10.1016/j.ejpoleco.2007.02.003

8. Dunning, J.H. The eclectic paradigm as an envelope for economic and business theories of MNE activity. International Business Review, 9(2), 163–190 (2000). https://doi.org/10.1016/S0969-5931(99)00035-9

9. Helpman, E., Melitz, M., Yeaple, S. Export versus FDI with heterogeneous firms. American Economic Review, 94(1), 300–316 (2004). https://doi.org/10.1257/000282804322970814

10. Markusen, J.R., Maskus, K.E. Discriminating among alternative theories of the multinational enterprise. Review of International Economics, 10(4), 694–707 (2002). https://doi.org/10.1111/1467-9396.00359

11. Moghadam, A.T., Zali, M.R., Rezaei, S. M&A and greenfield FDI: location choice and investment behavior. Journal of Economic Studies, 46(5), 1037–1054 (2019). https://doi.org/10.1108/JES-10-2017-0280

12. Ti, L.-L., Ng, B.-K., Rasiah, R. Motivations behind SME greenfield investment in emerging markets. Management Decision, 61(6), 1656–1676 (2023). https://doi.org/10.1108/MD-04-2022-0482

13. Wu, L., Sutherland, D., Peng, X., Anderson, J. Are Chinese MNEs more strongly attracted to global cities and knowledge intensive city clusters than developed market MNEs when undertaking greenfield strategic asset seeking related FDI? Competitiveness Review, 33(3), 534–556 (2023). https://doi.org/10.1108/CR-02-2022-0026

14. Patala, S., Jalkala, A., Keränen, J. Configurational drivers of renewable energy investment. Journal of Cleaner Production, 281 (2021). https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2020.124752

15. Li, S., Li, X., Qian, Z. Geography of greenfield investment and infrastructure location decisions. Journal of Regional Science, 64(1), 55–78 (2024). https://doi.org/10.1111/jors.12688

16. Narbaev, T. A meta-analysis of the public-private partnership literature reviews: Exploring the identity of the field. International Journal of Strategic Property Management, 26(4), 318–331 (2022). https://doi.org/10.3846/ijspm.2022.17860

17. De Marco, A., Ottaviani, F.M., Bolognesi, F. Time series-based project cost forecasting framework. Procedia Computer Science, 239, 105–113 (2024). https://doi.org/10.1016/j.procs.2024.06.152

18. Castelblanco, G., Narbaev, T., Osei-Kyei, R., Serikbay, D., Mukashev, Y., Guevara, J. Pandemic risks in PPPs: comparative analysis within developing countries. International Journal of Construction Management, 25(4), 456–468 (2025). https://doi.org/10.1080/15623599.2024.2336660

19. Kalidullin, B., Samoilov, A., De Marco, A. AI Applications in Project Management: Trends, Challenges and Future Perspectives. Herald of the Kazakh-British Technical University, 22(3), 390–403 (2025). https://doi.org/10.55452/1998-6688-2025-22-3-390-403