ПЛАЗМАЛЫҚ ОРТАДАҒЫ НАНОБӨЛШЕКТЕР СИНТЕЗІН LABVIEW КӨМЕГІМЕН АВТОМАТТЫҚ БАСҚАРУ

Берілген жұмыста LabVIEW бағдарламалық ортасы негізінде іске асырылған газ фазасынан плазмалықхимиялық тұндыру әдісімен наноматериалдарды синтездеу процесін автоматты бақылау жүйесі ұсынылған. Зерттеудің негізгі мақсаты – PECVD процесінің негізгі кезеңдерін дәйекті басқаруды қамтамасыз ететін бірыңғай бағдарламалық және аппараттық платформаны әзірлеу: вакуумдық камераны дайындау, қысымды бақылау, жұмыс газын беру, ЖЖ плазмасын жағу, ЖЖ қуатын үйлестіру, наноматериалдардың циклдік өсуі және плазмалық ортадағы нанобөлшектерді оптикалық бақылау. LabVIEW пайдалану атқарушы құрылғыларды басқаруды, эксперименттік параметрлерді тіркеуді және процесті нақты уақыт режимінде визуализациялауды біріктіруге мүмкіндік берді. Автоматтандырылған цикл жұмыс камерасын белгіленген қысымға келтіруден басталады. Келесі кезең эксперименттің қайталанатын бастапқы шарттарын қамтамасыз ететін белгіленген шекті мәнге жеткеннен кейін ғана жүзеге асырылады. Әрі қарай, бағдарлама газ шығынын басқару құрылғысы арқылы жұмыс газын беруді басқарады. Жұмыста газ ағынын басқарудың екі режимі қарастырылған: 0–5 В кернеумен аналогтық режим және RS-232 арқылы цифрлық байланыс режимі. Аналогтық әдіс басқару кернеуін дәл масштабтауды қажет ететіні көрсетілген, өйткені 5 В кернеу беру контроллердің максималды ағынға толық ашылуына әкеледі. Сонымен қатар, RS-232 интерфейсі шығынды sccm бірліктерінде тікелей орнатуға мүмкіндік береді, бұл газ ортасын басқарудың дәлдігі мен ыңғайлылығын арттырады. Қысым тұрақтандырылғаннан кейін LabVIEW ЖЖ разрядын жағып, шағылған қуатты азайтуға және плазмалық процестің тұрақтылығын арттыруға бағытталған RF matching алгоритмін орындайды. Бағдарламаның жеке модулінде наноматериалдардың циклдік өсу режимі жүзеге асырылған, яғни плазманың жану уақыты, кідіріс уақыты және циклдер саны теңшеледі. Бұл тәсіл наноматериалдардың жиналуын бақылауға және процесс параметрлерін алынған наноқұрылымдардың морфологиялық сипаттамаларымен байланыстыруға мүмкіндік береді. Жүйенің соңғы модулі тозаңды плазмадағы нанобөлшектер бұлтының тығыздығын оптикалық бақылауға арналған. Ол үшін RS-232 арқылы LabVIEW-пен байланысқан Keithley 2401 фотодетекторы мен өлшеу блогы арқылы плазма аймағынан өткен лазерлік сәулелену қарқындылығының өзгеруі тіркеледі. Бастапқы және өзгертілген сигнал қарқындылықтарының айырмашылығы нанобөлшектердің пайда болуы мен эволюциясының диагностикалық параметрі ретінде қолданылады. Әзірленген жүйе LabVIEW бағдарламасының жеке құрылғыларды автоматтандыру үшін ғана емес, сонымен қатар наноматериалдардың PECVD синтезін басқарудың толық цифрлық циклін құру үшін де тиімді қолданылатынын көрсетеді.

1. Martinu, L., and Poitras, D. Plasma deposition of optical films and coatings: A review. Journal of Vacuum Science & Technology A: Vacuum, Surfaces, and Films, 18, 2619–2645 (2000). https://doi.org/10.1116/1.1314395

2. Ostrikov, K. Colloquium: Reactive plasmas as a versatile nanofabrication tool. Reviews of Modern Physics, 77, 489–511 (2005). https://doi.org/10.1103/RevModPhys.77.489

3. Hundt, M., Sadler, P., Levchenko, I., Wolter, M., Kersten, H., and Ostrikov, K. Real-time monitoring of nucleation-growth cycle of carbon nanoparticles in acetylene plasmas. Journal of Applied Physics, 109 (2011). https://doi.org/10.1063/1.3599893

4. Orazbayev, S., Yerlanuly, Y., Utegenov, A., Moldabekov, Z., Gabdullin, M., and Ramazanov, T. Plasma with carbon nanoparticles: advances and application. Nanotechnology, 32, 455602 (2021). https://doi.org/10.1088/1361-6528/ac1a40

5. Orazbayev, S.A., Utegenov, A.U., Zhunisbekov, A.T., Slamyiya, M., Dosbolayev, M.K., and Ramazanov, T.S. Synthesis of carbon and copper nanoparticles in radio frequency plasma with additional electrostatic field. Contributions to Plasma Physics, 58, 961–966 (2018). https://doi.org/10.1002/ctpp.201700146

6. Yerlanuly, Y. Effect of Nitrogen Concentration on Titanium Nitride Thin Film Formation. International Journal of Mathematics and Physics, 14 (2023). https://doi.org/10.26577/ijmph.2023.v14.i2.06

7. Ceiler, M.F., Kohl, P.A., and Bidstrup, S.A. Plasma-Enhanced Chemical Vapor Deposition of Silicon Dioxide Deposited at Low Temperatures. Journal of The Electrochemical Society, 142, 2067–2071 (1995). https://doi.org/10.1149/1.2044242

8. Zhumadilov, R.Ye., Yerlanuly, Y., Kondo, H., Nemkayeva, R.R., Ramazanov, T.S., Hori, M., and Gabdullin, M.T. Hydrogen peroxide sensing with nitrogen-doped carbon nanowalls. Sensors and Biosensing Research, 43, 100614 (2024). https://doi.org/10.1016/j.sbsr.2023.100614

9. Yerlanuly, Y., Christy, D., Van Nong, N., Kondo, H., Alpysbayeva, B.Ye., Zhumadilov, R., Nemkayeva, R.R., Ramazanov, T.S., Hori, M., and Gabdullin, M.T. Creation of unique shapes by coordination of alumina nanopores and carbon nanowalls. Fullerenes, Nanotubes and Carbon Nanostructures, 31, 295–301 (2023). https://doi.org/10.1080/1536383X.2022.2146672

10. Gabriel, O., Kirner, S., Klick, M., Stannowski, B., and Schlatmann, R. Plasma monitoring and PECVD process control in thin film silicon-based solar cell manufacturing. EPJ Photovoltaics, 5, 55202 (2014). https://doi.org/10.1051/epjpv/2013028

11. Hsieh, Y.-L., Kau, L.-H., Huang, H.-J., Lee, C.-C., Fuh, Y.-K., and Li, T.T. In situ plasma monitoring of PECVD nc-Si:H films and the influence of dilution ratio on structural evolution. Coatings, 8, 238 (2018). https://doi.org/10.3390/coatings8070238

12. Ongaibergenov, Z., Orazbayev, S., Gabdullin, M., Ramazanov, T., Abdrakhmanov, A., Yerlanuly, Y., and Utegenov, A. Diagnostics and characterization of nanoparticles in dusty glow discharge plasma. Scientific Reports, 15, 37530 (2025). https://doi.org/10.1038/s41598-025-22182-0

13. Descoeudres, A., Barraud, L., Bartlome, R., Choong, G., De Wolf, S., Zicarelli, F., and Ballif, C. The silane depletion fraction as an indicator for the amorphous/crystalline silicon interface passivation quality. Applied Physics Letters, 97 (2010). https://doi.org/10.1063/1.3511737

14. Dingemans, G., van de Sanden, M.C.M., and Kessels, W.M.M. Plasma-enhanced Chemical Vapor Deposition of Aluminum Oxide Using Ultrashort Precursor Injection Pulses. Plasma Processes and Polymers, 9, 761–771 (2012). https://doi.org/10.1002/ppap.201100196

15. Kyrykbay, B., Abdirakhmanov, A., Ussenkhan, S., Utegenov, A., Yerlanuly, Y., Ramazanov, T., Koshtybayev, T., and Orazbayev, S. Obtaining hydrophobic coatings from AR+HMDSO using radiofrequency discharge at atmospheric pressure. International Journal of Mathematics and Physics, 15, 77–82 (2024). https://doi.org/10.26577/ijmph.2024v15i1a9

16. Ballesteros, J., Fernández Palop, J.I., Hernández, M.A., and Morales Crespo, R. LabView virtual instrument for automatic plasma diagnostic. Review of Scientific Instruments, 75, 90–93 (2004). https://doi.org/10.1063/1.1634356

17. Law, V.J., O’Neil, F.T., and Dowling, D.P. Evaluation of the sensitivity of electro-acoustic measurements for process monitoring and control of an atmospheric pressure plasma jet system. Plasma Sources Science and Technology, 20, 035024 (2011). https://doi.org/10.1088/0963-0252/20/3/035024

18. National Instruments. LabVIEW (2021). URL : https://www.ni.com/en/shop/labview.html (accessed: 2021).

19. Pawłat, J., Samoń, R., Stryczewska, H.D., Diatczyk, J., and Giżewski, T. RF-powered atmospheric pressure plasma jet for surface treatment. The European Physical Journal Applied Physics, 61, 24322 (2013). https://doi.org/10.1051/epjap/2012120428

20. Giannone, L. et al. Data acquisition and real-time signal processing of plasma diagnostics on ASDEX Upgrade using LabVIEW RT. Fusion Engineering and Design, 85, 303–307 (2010). https://doi.org/10.1016/j.fusengdes.2010.03.030

21. Kersten, H., Thieme, G., Fröhlich, M., Bojic, D., Tung, D.H., Quaas, M., Wulff, H., and Hippler, R. Complex (dusty) plasmas: examples for applications. Pure and Applied Chemistry, 77, 415–428 (2005). https://doi.org/10.1351/pac200577020415

22. Lin, J., Hashimoto, K., Togashi, R., Utegenov, A., Hénault, M., Takahashi, K., Boufendi, L., and Ramazanov, T. Transport control of dust particles by pulse-time modulated RF in dusty plasmas. Journal of Applied Physics, 126 (2019). https://doi.org/10.1063/1.5093349

23. Batryshev, D., Utegenov, A., Zhumadilov, R., Akhanova, N., Orazbayev, S., Ussenkhan, S., Lin, J., Takahashi, K., Bastykova, N., Kodanova, S., Gabdullin, M., and Ramazanov, T. Carbon nanoparticles characteristics synthesized in pulsed radiofrequency discharge and their effect on surface hydrophobicity. Contributions to Plasma Physics, 62 (2022). https://doi.org/10.1002/ctpp.202100238

24. Banerjee, I. et al. In situ optical emission spectroscopic investigations during arc plasma synthesis of iron oxide nanoparticles. IEEE Transactions on Plasma Science, 34, 1175–1182 (2006). https://doi.org/10.1109/TPS.2006.878430

25. Dosbolayev, M.K., Utegenov, A.U., and Ramazanov, T.S. Structural properties of buffer and complex plasmas in RF gas discharge-imposed electrostatic field. IEEE Transactions on Plasma Science, 44, 469–472 (2016). https://doi.org/10.1109/TPS.2015.2497267

26. le Febvrier, A., Landälv, L., Liersch, T., Sandmark, D., Sandström, P., and Eklund, P. An upgraded ultra-high vacuum magnetron-sputtering system. Vacuum, 187, 110137 (2021). https://doi.org/10.1016/j.vacuum.2021.110137

27. Yerlanuly, Y. et al. Achieving stable photodiode characteristics under ionizing radiation. Carbon, 215, 118488 (2023). https://doi.org/10.1016/j.carbon.2023.118488

28. Abdirakhmanov, A. The formation of chondrule-like particles in RF discharge plasma. Physical Sciences and Technology, 10 (2023). https://doi.org/10.26577/phst.2023.v10.i2.08

29. Ahn, J.H. et al. Development of a fully automated desktop chemical vapor deposition system for programmable and controlled carbon nanotube growth. Micro and Nano Systems Letters, 7, 11 (2019). https://doi.org/10.1186/s40486-019-0091-8

30. Niketa, A.K. et al. An automated chemical vapor deposition setup for 2D materials. HardwareX, 9, e00165 (2021). https://doi.org/10.1016/j.ohx.2020.e00165

31. Fernandes, M., Vygranenko, Y., Maçarico, A.F., and Vieira, M. Automated PECVD system for fabrication of a-Si:H devices. Procedia Technology, 17, 580–586 (2014). https://doi.org/10.1016/j.protcy.2014.10.194

32. National Instruments. Set Up Communication with Serial Instruments in LabVIEW using NIVISA. URL: https://knowledge.ni.com/KnowledgeArticleDetails?id=kA03q000000x1jtCAA&l (accessed: 19.12.2023).

33. National Instruments. Programming Serial Devices in VISA. URL: https://www.ni.com/docs/en-US/bundle/ni-visa/page/programming-serial-devices-in-visa.html (accessed: 19.03.2026).

34. Podder, J., Rusop, M., and Soga, T. Boron doped amorphous carbon thin films grown by r.f. PECVD under different partial pressure. Diamond and Related Materials, 14, 1799–1804 (2005). https://doi.org/10.1016/j.diamond.2005.07.020

35. Ahn, J.H. et al. Development of a fully automated desktop chemical vapor deposition system for programmable and controlled carbon nanotube growth. Micro and Nano Systems Letters, 7, 11 (2019). https://doi.org/10.1186/s40486-019-0091-8

36. Kau, L.-H. et al. Correlation of impedance matching and optical emission spectroscopy during PECVD of nanocrystalline silicon thin films. Coatings, 9, 305 (2019). https://doi.org/10.3390/coatings9050305

37. Li, D., Li, J., and Chen, D. Real-time measurement device of RF impedance and power for RF negative ion source. Fusion Engineering and Design, 179, 113124 (2022). https://doi.org/10.1016/j.fusengdes.2022.113124

38. Yu, S. et al. Impedance matching design for capacitively coupled plasmas considering coaxial cables. Journal of Physics D: Applied Physics, 57, 475204 (2024). https://doi.org/10.1088/1361-6463/ad7151

39. Orazbayev, S. et al. The method of synthesizing of superhydrophobic surfaces by PECVD. Journal of Physics: Conference Series, 987, 012004 (2018). https://doi.org/10.1088/1742-6596/987/1/012004

40. Ussenkhan, S.S. et al. Fabricating durable and stable superhydrophobic coatings by atmospheric pressure plasma polymerisation. Heliyon, 10, e23844 (2024). https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e23844

41. Baro, M. et al. Pulsed PECVD for low-temperature growth of vertically aligned carbon nanotubes. Chemical Vapor Deposition, 20, 161–169 (2014). https://doi.org/10.1002/cvde.201307093

42. Mohan, A., Poulios, I., Schropp, R.E.I., and Rath, J.K. Size control of gas phase grown silicon nanoparticles by varying plasma OFF time in silane pulsed plasma. MRS Proceedings, 1803, mrss15-2133139 (2015). https://doi.org/10.1557/opl.2015.476

43. Lundin, D., Jensen, J., and Pedersen, H. Influence of pulse power amplitude on plasma properties and film deposition in high power pulsed PECVD. Journal of Vacuum Science & Technology A, 32 (2014). https://doi.org/10.1116/1.4867442

44. Park, H.K., Song, W.S., and Hong, S.J. In situ plasma impedance monitoring of the oxide layer PECVD process. Coatings, 13, 559 (2023). https://doi.org/10.3390/coatings13030559

45. Boufendi, L., Jouanny, M.C., Kovacevic, E., Berndt, J., and Mikikian, M. Dusty plasma for nanotechnology. Journal of Physics D: Applied Physics, 44, 174035 (2011). https://doi.org/10.1088/00223727/44/17/174035

46. Ouaras, K., Lombardi, G., and Hassouni, K. Nanoparticles synthesis in microwave plasmas: peculiarities and comprehensive insight. Scientific Reports, 14, 4653 (2024). https://doi.org/10.1038/s41598023-49818-3

47. Ussenov, Y.A. et al. Langmuir probe measurements in nanodust containing argon-acetylene plasmas. Vacuum, 166, 15–25 (2019). https://doi.org/10.1016/j.vacuum.2019.04.051