ИОНДЫҚ НЕГІЗДІҢ ИЗОТЕРМИЯЛЫҚ ЕМЕС ПЛАЗМАНЫҢ ҚАСИЕТТЕРІНЕ ӘСЕРІ

Бұл жұмыста иондық негізден (қаңқа) де, алмасу-корреляциялық өзара әрекеттесуден де пайда болатын экрандалуды ескеретін иондық-иондық өзара әрекеттесудің жаңа потенциалын қолдану арқылы иондық негіздің изотермиялық емес плазмаға әсері зерттеледі. Нәтижелер қашықтықтың өсуімен тиімді потенциал Юкава түрінің экрандалу потенциалына жақындағанын көрсетеді, ал сонымен қатар одан да қысқа қашықтықта электрондардың күшті байланысы экрандалуды әлсіретеді.  кесу радиусының және  қаңқа жиегінің тік болуының әртүрлі мәндерінде потенциалдың және радиалды таралу функциялардың (РТФ) күйөзгерісіне айтарлықтай әсер етеді. Байланыс параметрлерінің () жоғары мәндері электрон-иондық өзара әрекеттесуді күшейтеді, бұл өз алдына тереңірек потенциалды шұңқырларға және идеалдылыққа неғұрлым айқын түзетулерге әкеледі.  мәнінің өсуі идеалдылыққа түзетулердің абсолютті мәндерін азайтады, бұл жүйеде өзара әрекеттесудің мөлшерінің аздығын көрсетеді. Белілгенген бір  параметріндегі үлкен  кесу радиусы әлсіз экрандалу әсеріне байланысты түзетулерді азайтады.  ұлғаюымен идеалдылыққа түзетулер байланыстың күшеюін көрсете отырып артады. Нәтижелер тығыз, изотермиялық емес плазманы зерттеу кезінде иондық негіздің әсерін есепке алудың маңыздылығын көрсетеді.

1. Lifshitz, E.M., and Pitaevskii, L.P. Fizicheskaya Kinetika [Physical Kinetics] (Moscow: Physmathlit, 2002), pp. 96–97. (in Russian).

2. Ecker, G. Theory of Fully Ionized Plasmas (New York: Academic Press, 1972), pp. 132–134.

3. Ramazanov, T.S., Dzhumagulova, K.N., and Gabdullin, M.T. Effective Potentials for Ion-Ion and Charge-Atom Interactions of Dense Semiclassical Plasma. Physics of Plasmas, 17(4), 042703 (2010). https://doi.org/10.1063/1.3381078.

4. Ismagambetova, T.N., Moldabekov, Z.A., Amirov, S.M., et al. Dense Plasmas With Partially Degenerate Semiclassical Ions: Screening and Structural Properties. Japanese Journal of Applied Physics, 59, SHHA10 (2020). https://doi.org/10.35848/1347-4065/ab75b5.

5. Ramazanov, T.S., Dzhumagulova, K.N., and Moldabekov, Z.A. Generalized Pair Potential Between Charged Particles in Dense Semiclassical Plasma. Physical Sciences and Technology, 1(1), 48–54 (2018). https://doi.org/10.26577/phst-2014-1-114.

6. Ramazanov, T.S., Dzhumagulova, K.N., Gabdullin, M.T., Moldabekov, Z.A., and Ismagambetova, T.N. Development of Effective Potentials for Complex Plasmas. Physical Sciences and Technology, 6(3–4), 44–53 (2019). https://doi.org/10.26577/phst-2019-2-p6.

7. Ramazanov, T., and Moldabekov, Z. Dynamical collision frequency and conductivity of dense plasmas. Physical Sciences and Technology, 2(2), 53–57 (2016). https://doi.org/10.26577/2409-6121-2015-2-2-53-57.

8. Ramazanov, T.S., Kodanova, S.K., Issanova, M.K., Orazbayev, S.A., and Yelubaev, D.Ye. Temperature anisotropy relaxation processes in dense plasma. Recent Contributions to Physics, 75(4), 30–36 (2020). https://doi.org/10.26577/RCPh.2020.v75.i4.04

9. Pines, D., and Nozieres, P. The Theory of Quantum Liquids (New York: Benjamin, 1966), pp. 277–278.

10. Ashcroft, N.W., and Stroud, D. Theory of the Thermodynamics of Simple Liquid Metals. Solid State Physics, 33, 1–81 (1977). https://doi.org/10.1016/S0081-1947(08)60468-3.

11. Ashcroft, W., and Mermin, N.D. Solid State Physics (Philadelphia: Saunders College Publishing, 1976), p. 764.

12. Ramazanov, T.S., Kodanova, S.K., Nurusheva, M.M., Issanova, M.K. Ion core effect on scattering processes in dense plasmas. Phys. Plasmas, 28, 092702 (2021). https://doi.org/10.1063/5.0059297.

13. Ramazanov, T.S., Issanova, M.K., Aldakul, Y.K., Kodanova, S.K. Ion core effect on transport characteristics in warm dense matter. Phys. Plasmas, 29, 112706 (2022). https://doi.org/10.1063/5.0102528.

14. Ramazanov, T.S., Kodanova, S.K., Issanova, M.K., Kenzhegulov, B.Z. Influence of the ion core on relaxation processes in dense plasmas. Contrib. Plasma Phys. 64, e202300127 (2024). https://doi.org/10.1002/ctpp.202300127.

15. Ismagambetova, T.N., Muratov, M.M., Gabdullin, M.T., and Ramazanov, T.S. Influence of Ion Core on Structural and Thermodynamic Properties of Dense Plasma. Contributions to Plasma Physics, e70034 (2025). https://doi.org/10.1002/ctpp.70034.

16. Ismagambetova, T., Muratov, M., et al. The Influence of the Ionic Core on Structural and Thermodynamic Properties of Dense Plasmas. Plasma, 7(4), 858–866 (2024). https://doi.org/10.3390/plasma7040046.

17. Hansen, J.-P., McDonald, I.R. Theory of Simple Liquids (London, UK: Academic Press, 2000), pp. 100–102.

18. Gericke, D.O., Vorberger, J., et al. Screening of ionic cores in partially ionized plasmas within linear response. Phys. Rev. E, 81, 065401 (2010). https://doi.org/10.1103/PhysRevE.81.065401.

19. Moldabekov, Z.A., Dornheim, T. et al. Screening of a test charge in a free-electron gas at warm dense matter and dense non-ideal plasma conditions. Contrib. Plasma Phys., 62(2), e202000176 (2022). https://doi.org/10.1002/ctpp.202000176.

20. Moldabekov, Z.A., Groth, S., et al. Structural characteristics of strongly coupled ions in a dense quantum plasma. Phys Rev E, 98(2–1), 023207 (2018). https://doi.org/10.1103/PhysRevE.98.023207.

21. Groth, S., Dornheim, T., et al. Ab initio Exchange-Correlation Free Energy of the Uniform Electron Gas at Warm Dense Matter Conditions. Phys. Rev. Lett., 119, 135001 (2017). https://doi.org/10.1103/PhysRevLett.119.135001.

22. Bredow, R., Bornath, T., Kraeft, W.-D., and Redmer, R. Hypernetted Chain Calculations for MultiComponent and Non-Equilibrium Plasmas. Contributions to Plasma Physics, 53, 276–284 (2013). https://doi.org/10.1002/ctpp.201200117.

23. Kittel, C. Introduction to Solid State Physics, 8th Ed. (New York, USA: John Wiley and Sons, 2005), p. 696.

24. Springer, J.F., Pokrant, M.A., et al. Integral equation solutions for the classical electron gas. J. Chem. Phys., 58(11), 4863–4867 (1973). https://doi.org/10.1063/1.1679070.

25. Ng, K.-C. Hypernetted chain solutions for the classical one‐component plasma up to Γ=7000. J. Chem. Phys., 61(7), 2680–2689 (1974). https://doi.org/10.1063/1.1682399.

26. Ramazanov, T.S., Ismagambetova, T.N., et al. The Influence of the Effects of the Bound Electrons on the Ion Structural and Thermodynamic Properties. IEEE Trans. Plasma Sci., 51(5), 1208–1211 (2023). https://doi.org/10.1109/TPS.2023.3267845.

27. Isihara, A. Statistical physics (New York, United States: Academic Press, 1971), p. 287.